Soma ekonomisi nereye gidiyor? Maden ve termik santral arasında sıkışan kentte gelecek kaygısı büyüyor

Manisa’nın Soma ilçesi, yıllardır kömür madenciliği ve termik santralın oluşturduğu istihdam ve ekonomik hareketlilikle ayakta duran ilçelerden biri. Zeytincilik başta olmak üzere tarımsal faaliyetler de ilçenin ekonomik yapısında yer alsa da, Soma’da binlerce ailenin geçimi doğrudan ya da dolaylı olarak madencilik ve enerji sektörüne bağlı bulunuyor.

Son dönemde ise ilçenin ekonomik yapısının temel taşlarını oluşturan bu iki sektörde art arda yaşanan gelişmeler, yalnızca maden işçilerini değil, servisçilerden nakliyecilere, küçük esnaftan konut piyasasına kadar geniş bir kesimi ilgilendiren bir tablo ortaya çıkardı.

Soma’da son iki yıldır özellikle Yeni Anadolu Madencilik üzerinden yaşanan sorunlar, 2025 yılında ücretlerin zamanında ödenmemesiyle görünür hale geldi. İşçilere yarım maaş önerildiği, daha sonra ücret ödemelerinde uzun süreli aksamalar yaşandığına ilişkin sendika açıklamaları kamuoyuna yansıdı. Şubat 2026’da ise Yeni Anadolu Madencilik çalışanları, aylarca düzenli ödenmediğini belirttikleri ücretleri için yürüyüş düzenledi. Yaklaşık 1.380 işçinin katıldığı eylemde işçiler, maaşların yanı sıra işletmeye yatırım yapılmamasından ve belirsizlikten şikayet etti.

Işıklar’da 1.361 işçinin bekleyişi

Süreç haziran ve temmuz aylarında daha kritik bir aşamaya taşındı. Türkiye Kömür İşletmeleri ile Yeni Anadolu Madencilik arasındaki rödövans sözleşmesinin tasfiye süreci sonrasında Işıklar Maden Ocağı’ndaki faaliyetler 9 Temmuz 2026 itibarıyla sona erdi ve 1.361 işçinin iş sözleşmesi feshedildi.

Türkiye Maden İşçileri Sendikası Ege 1 No’lu Şube Başkanı Rıza Sal, işçilerle yapılan veda programında sürecin yeni bir işletmeciyle devam etmesini beklediklerini belirtti. Yeni işletmeci Soma Kartal Kömür İşletmeleri’nin sahada hazırlık çalışmalarına başladığı, eylül ayı itibarıyla yaklaşık 80 kişilik bir ekibin istihdam edildiği ve üretim hazırlıklarının tamamlanmasına bağlı olarak daha fazla işçi alınmasının beklendiği bildirildi.

Dolayısıyla Işıklar sahasında üretimin tamamen ortadan kalkmasından ziyade, Soma açısından 1.361 kişilik büyük bir istihdam kaybının ardından yeni işletmeciye geçiş ve yeniden istihdam süreci yaşanıyor.

Ancak burada kritik soru, yeni işletmenin ne zaman ve kaç işçiyle üretime geçeceği.

Kınık’taki Polyak krizi Soma’yı da ilgilendiriyor

Soma’nın hemen yanı başındaki Kınık’ta faaliyet gösteren Polyak Madencilik’te yaşanan gelişmeler de bölgedeki maden havzasının karşı karşıya bulunduğu sorunların başka bir örneğini oluşturuyor.

Polyak Madencilik’te çalışan işçiler, 2026 yılının şubat ayında ücretlerin eksik yatırılması, geriye dönük hakların ödenmemesi ve iş güvenliği sorunları gerekçesiyle üretimi durdurdu. Şirket bünyesinde daha önce küçülme gerekçesiyle yaklaşık 1.700 işçinin işten çıkarıldığı, işletmede çalışan işçi sayısının yaklaşık 1.200 seviyesine gerilediği açıklandı.

Günler süren direnişin ardından işçilerin ücret, kıdem, ihbar, izin ve diğer alacaklarına ilişkin ödemelerin yapılmaya başlanmasıyla süreç farklı bir aşamaya geçti. Bağımsız Maden-İş tarafından işletmenin üç aylık bir “duruş nöbeti” sürecine alınacağı ve bu dönemde madenin yeniden üretime geçirilmesine yönelik çalışmalar yürütüleceği açıklandı.

Bu nedenle Polyak sahası Soma sınırları içinde bulunmasa da, Soma-Kınık hattındaki madencilik havzasının bir parçası olması nedeniyle bölgedeki iş gücü ve ekonomik hareketlilik açısından yakından izleniyor.

Termik santralda kriz derinleşti

Soma’nın ekonomik geleceği açısından en kritik başlıklardan biri ise Soma B Termik Santrali.

990 megavat kurulu güce sahip santral, 2015 yılında 685,5 milyon dolar bedelle Konya Şeker’e devredilmişti. Aradan geçen yıllarda Türkiye Kömür İşletmeleri’ne olan kömür borcunun 20 milyar lirayı aşmasıyla santral hakkında icra süreci başlatıldı.

2026 yılı içerisinde santralda üretimin durdurulmasına ilişkin kararlar alınırken, çalışanların bir bölümünün ücretsiz izne çıkarılması Soma’da büyük tepkiye neden oldu. Şubat ayında 87 işçi ücretsiz izne çıkarıldı ve santral önünde eylem başlatıldı. Şirketin açıklamalarında ise ekonomik ve operasyonel koşulların faaliyetlerin sürdürülebilirliğini zorlaştırdığı belirtildi.

Santralin geleceği açısından son gelişme ise icra satışında yaşandı.

Soma B Termik Santrali için 7-14 Eylül tarihleri arasında gerçekleştirilen ilk artırmada herhangi bir teklif gelmedi. Santral ve taşınmazları için bilirkişi tarafından yaklaşık 13,8 milyar lira değer belirlendi. İkinci artırmanın 30 Eylül’de başlaması planlanıyor.

Böylece Soma’nın 990 megavatlık termik santralının mülkiyet geleceği hâlâ belirsizliğini koruyor.

Bir ilçenin ekonomisi sadece maden ocağından ibaret değil

Soma’da yaşanan gelişmelerin etkisi yalnızca yer altında çalışan işçiyle sınırlı değil.

Maden işçisinin aldığı ücret; servisçiye, nakliyeciye, lokantaya, markete, berbere, ev sahibine, küçük sanayideki esnafa ve ilçedeki diğer sektörlere kadar uzanan bir ekonomik zincir oluşturuyor.

Bu nedenle bir maden ocağında yüzlerce kişinin işsiz kalması ya da bir termik santralın üretiminin durması, doğrudan çalışanların dışında çok daha geniş bir kesimi etkiliyor.

Işıklar Maden Ocağı’nda 1.361 işçinin iş akdinin sona ermesi, her ne kadar yeni işletmeciyle birlikte yeniden istihdam beklentisi bulunsa da, geçiş döneminde Soma ekonomisi açısından önemli bir gelir kaybı anlamına geliyor. Yeni işletmecinin sahada yaklaşık 80 kişilik hazırlık ekibiyle çalışmaya başlaması ise sürecin yeniden istihdam yönünde ilerlediğine işaret ediyor; ancak toplam istihdamın ne kadar olacağı ve üretimin hangi takvimle başlayacağı henüz netleşmiş değil.

Termik santral tarafında ise tablo daha farklı. Burada söz konusu olan yalnızca işletmeci değişikliği değil, 990 megavatlık tesisin borç nedeniyle icra yoluyla satılma süreci.

Soma için asıl soru: Bundan sonra ne olacak?

Soma’da bugün ortaya çıkan tablo, birbirinden bağımsız üç gelişmenin aynı döneme denk gelmesinden ibaret değil.

Bir tarafta Yeni Anadolu Madencilik’te yıllarca süren belirsizliğin ardından Işıklar sahasında işletmeci değişikliği yaşanıyor. Diğer tarafta Kınık’taki Polyak Madencilikte işçilerin hak mücadelesi sonrasında üretimin yeniden başlamasına ilişkin bir bekleme süreci bulunuyor.

Diğer tarafta ise Soma B Termik Santrali, Türkiye Kömür İşletmeleri’ne olan 20 milyar lirayı aşan borcu nedeniyle icra yoluyla satış aşamasında. İlk artırmada teklif çıkmaması, santralin geleceğine ilişkin belirsizliği daha da artırmış durumda.

Bütün bu gelişmeler Soma’da aynı soruyu gündeme getiriyor:

Madencilik ve enerji sektöründe yaşanan bu dönüşüm, Soma’nın ekonomisini nereye götürecek?

Soma için mesele yalnızca “hangi maden çalışacak, hangi santral kimin olacak?” sorusundan ibaret değil. Asıl mesele, yıllardır madencilik üzerinden oluşan istihdamın ve bu istihdamın beslediği ilçe ekonomisinin nasıl korunacağı.

Işıklar’da yeni işletmecinin kaç kişiyi istihdam edeceği, üretimin ne zaman başlayacağı, Polyak’taki nöbet sürecinin nasıl sonuçlanacağı ve Soma B Termik Santrali’nin ikinci icra ihalesinde alıcı çıkıp çıkmayacağı önümüzdeki dönemin belirleyici başlıkları olacak.

Soma’nın yıllardır “kömür kenti” olarak şekillenen ekonomik yapısının önünde artık yeni bir dönem bulunuyor. Bu dönemin nasıl yönetileceği ise yalnızca maden işçilerinin değil, Soma’da geçimini madencilikten sağlayan binlerce ailenin ve maden ekonomisinin çevresinde hayatını sürdüren ilçe esnafının da geleceğini belirleyecek.