Yer altı kömür madenciliğine yeni teşvik düzenlemesi: Soma’daki işletmeler ve madenciler için önemli değişiklik

Yer altı kömür madenciliği sektöründe faaliyet gösteren işletmeler için hazırlanan yeni destek düzenlemesi Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Cumhurbaşkanı Kararı ile hayata geçirilen düzenleme, özellikle Soma başta olmak üzere Türkiye'nin önemli kömür üretim merkezlerinde faaliyet gösteren işletmeler ve bu işletmelerde çalışan binlerce madenci açısından büyük önem taşıyor.

Artan üretim maliyetleri, işçilik giderleri ve enerji sektöründeki ekonomik baskıların etkisiyle hazırlanan düzenleme kapsamında, yer altı kömür işletmelerine sağlanacak desteklerin hesaplanma yöntemleri yeniden belirlendi. Karar ile hem mevcut işletmelerin sürdürülebilirliğinin sağlanması hem de üretimin teşvik edilmesi hedefleniyor.

Destek katsayıları yeniden düzenlendi

Yeni düzenlemeye göre yer altı kömür işletmeciliğine yeni başlanılan ve hazırlık faaliyetlerinin yürütüldüğü işletmeler için destek katsayısı 0,8 olarak uygulanacak.

Üretim yapan işletmelerde ise destek katsayıları randıman değerlerine göre belirlenecek. Buna göre, yer altı taş kömürü işletmelerinde randımanın 250 kilogram/yevmiye değerinin altında olması halinde destek katsayısı 0,8 olacak. Randımanın 250 kilogram/yevmiye ile 500 kilogram/yevmiye arasında olması durumunda destek katsayısı 0,9 olarak uygulanacak. Randımanın 500 kilogram/yevmiye ve üzerinde olduğu işletmeler ise en yüksek destek katsayısı olan 1’den yararlanabilecek.

İşçi başına destek ödemeleri devam edecek

Kararda, 2026-2028 döneminde yer altında çalışan işçiler için işverenlere yapılacak destek ödemelerinin esasları da netleştirildi.

Buna göre, destek talebinde bulunulan ay için gerekli şartların sağlanması halinde, destek ödemesine esas tutarın yarısı işverene ödenecek. Böylece işletmelerin artan maliyet yükünün bir bölümünün kamu tarafından karşılanması amaçlanıyor.

Üretimini artıran işletmelere ilave teşvik

Yeni düzenlemenin en dikkat çekici başlıklarından biri ise üretim artışına yönelik teşvik oldu.

Talep edilen ayda üretilen kömür miktarının, bir önceki yılın aynı ayındaki üretime göre en az yüzde 10 artırıldığının tespit edilmesi halinde, destek ödemesine esas tutarın yarısı kadar ek ödeme yapılacak. Böylece üretim artışı sağlayan işletmeler daha fazla teşvikten yararlanabilecek.

Üretim yapılmayan dönemler için de destek verilecek

Karar kapsamında, bir önceki yılın aynı ayında üretim yapılmamış olması durumunda da işletmeler destekten yararlanabilecek.

Bu durumda herhangi bir üretim kıyaslaması şartı aranmayacak ve destek ödemesine esas tutarın yarısı ilave destek olarak verilecek. Böylece üretime yeniden başlayan veya faaliyetlerini genişleten işletmelerin de teşvik sisteminden yararlanmasının önü açılmış oldu.

Yeni başlayan işletmelere tam destek

Yer altı kömür işletmeciliğine yeni başlanılan ve hazırlık faaliyetlerinin sürdürüldüğü işletmeler için ise daha kapsamlı bir destek mekanizması getirildi. Bu işletmelere, talep edilen ay için destek ödemesine esas tutarın tamamı ödenecek.

Sektör temsilcileri, yeni düzenlemenin özellikle maliyet baskısının yoğun şekilde hissedildiği yer altı kömür madenciliğinde işletmelerin ayakta kalmasına katkı sağlayabileceğini ifade ediyor.

Soma için kritik önem taşıyor

Türkiye'nin en önemli kömür üretim merkezlerinden biri olan Soma’da faaliyet gösteren yer altı kömür işletmeleri ve binlerce maden işçisi de söz konusu düzenlemeden doğrudan etkilenecek. Son yıllarda artan üretim maliyetleri, maaş ödemelerinde yaşanan sıkıntılar ve sektörün ekonomik zorlukları nedeniyle gündemde olan bölgede, yeni teşvik sisteminin üretimin sürdürülmesine ve istihdamın korunmasına katkı sağlaması bekleniyor.

Karar, 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe girdi.