Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın Maden Yönetmeliği'nde yaptığı değişiklikle doğal hidrojen gazı ilk kez Maden Kanunu kapsamında III. Grup madenler arasına alındı. Yönetmelikle ayrıca rödövans sözleşmelerinin maden sicilinden terkin edilmesinde "kesinleşmiş mahkeme kararı" şartı kaldırıldı. Düzenlemenin, özellikle Soma gibi rödövans sistemiyle işletilen kömür sahalarında işletmeci değişikliklerini ve yatırım süreçlerini hızlandırması bekleniyor.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından hazırlanan "Maden Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik", Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenleme, madencilik sektöründe iki önemli başlıkta değişiklik getirdi. Bunlardan ilki doğal hidrojen kaynaklarının hukuki statüsünü netleştirirken, ikincisi rödövans sözleşmelerine ilişkin sicil işlemlerinde yıllardır tartışılan bürokratik süreci değiştirdi.
Doğal hidrojen artık Maden Kanunu kapsamında
Yönetmelikle, Maden Kanunu'nun III. Grup madenlerine "hidrojen (H₂) gazı" da eklendi. Buna göre jeotermal, petrol ve doğal gaz sahalarının dışında bulunan doğal hidrojen kaynakları bundan sonra maden olarak değerlendirilecek.
Böylece Türkiye'de doğal hidrojen arama ve işletme faaliyetleri hukuki bir zemine kavuşmuş oldu. Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG), bu kapsamda hidrojen arama ve işletme ruhsatı verebilecek.
Son yıllarda "beyaz hidrojen" olarak adlandırılan doğal hidrojen rezervleri, karbon emisyonu oluşturmayan yapısı ve düşük üretim maliyeti nedeniyle birçok ülkenin enerji politikalarında stratejik kaynaklar arasında gösteriliyor. Yönetmelik değişikliğinin, Türkiye'nin bu alandaki arama ve yatırım faaliyetlerini artırmasının önünü açması bekleniyor.
Rödövans sisteminde önemli değişiklik
Yönetmeliğin en dikkat çeken düzenlemelerinden biri ise rödövans sözleşmelerine ilişkin oldu.
Rödövans sistemi, kamuya ait maden ruhsat sahalarının belirli koşullar altında özel sektör tarafından işletilmesini kapsıyor. Türkiye'de özellikle kömür madenciliğinde yaygın olarak kullanılan bu sistemde işletmeci şirket, ürettiği maden üzerinden ruhsat sahibine belirlenen oranda pay ödüyor.
Daha önce rödövans sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin mahkeme kararlarının maden siciline işlenebilmesi için kararın kesinleşmesi bekleniyordu. İstinaf ve temyiz süreçlerinin uzun sürmesi nedeniyle bazı maden sahalarında işletmeci değişiklikleri aylar, hatta yıllar sürebiliyordu.
Yeni düzenlemeyle birlikte mahkemenin fesih kararı, kesinleşmesi beklenmeksizin maden sicilinde işlem yapılabilmesi için yeterli olacak. Böylece feshedilen sözleşmeler daha kısa sürede sicilden çıkarılabilecek ve yeni işletmecilerin göreve başlamasının önündeki idari süreç önemli ölçüde kısalacak.
Soma'daki maden sahalarını da yakından ilgilendiriyor
Yönetmelik değişikliğinin, rödövans sistemiyle işletilen kömür sahalarının yoğun bulunduğu Soma açısından da önemli sonuçlar doğurması bekleniyor.
Son yıllarda Soma'da bazı maden sahalarında yaşanan işletmeci değişiklikleri ve rödövans sözleşmelerinin sona ermesiyle birlikte hukuki süreçlerin uzaması, üretim planlaması, yatırım kararları ve istihdam üzerinde belirsizliklere neden olmuştu.
Yeni düzenlemeyle birlikte fesih kararlarının ardından maden sicil işlemlerinin daha hızlı tamamlanabilecek olması; yeni işletmecilerin sahaya daha kısa sürede başlamasına, üretimin kesintiye uğramadan devam etmesine ve yatırım süreçlerinin hız kazanmasına katkı sağlayabilecek.
Bununla birlikte uzmanlar, düzenlemenin hukuki süreçleri tamamen ortadan kaldırmadığına dikkat çekiyor. Mahkeme kararlarına karşı istinaf ve temyiz yolları açık olmaya devam edecek. Ancak bu süreçlerin devam etmesi, sicil işlemlerinin yapılmasına engel oluşturmayacak.
Sektörden ilk değerlendirmeler bekleniyor
Yönetmeliğin Resmî Gazete'de yayımlanmasının ardından sektör temsilcileri ve hukuk çevrelerinden kapsamlı değerlendirmeler henüz gelmedi. İlk incelemelerde düzenlemenin yatırım süreçlerini hızlandırmayı ve idari işlemlerde yaşanan gecikmeleri azaltmayı hedeflediği belirtilirken, uygulamanın sahadaki etkisinin önümüzdeki süreçte ortaya çıkacağı ifade ediliyor.
Başta Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG), Türkiye Madenciler Derneği, Maden Mühendisleri Odası ve sektör temsilcilerinin önümüzdeki günlerde yapacağı değerlendirmelerin, düzenlemenin uygulamadaki sonuçlarına daha fazla açıklık getirmesi bekleniyor.
Uzmanlar, özellikle Soma gibi rödövans modeliyle faaliyet gösteren madencilik bölgelerinde yeni düzenlemenin işletmeci değişiklikleri, üretim sürekliliği, yatırım kararları ve istihdam açısından yakından takip edileceğini belirtiyor.
Yorum Yazın